21 Temmuz 2017 Cuma

Pergel



Sayın Nilgün Cerrahoğlu Hanımefendi, 20 Temmuz 2017 tarihli Cumhuriyet Gazetesindeki köşe yazısında bir meslektaşı konu ediniyor ve yazısını şöyle bitiriyor:

Diyeceğim o ki, (…) pergelinin çapını artık biraz genişletmek zorunda.

Yazı hakkında bir yorum yapmayacağım. Ben pergelden söz edeceğim.(Bkz. ek:1)

Bu pergel benzetmesi bana Hz. Mevlâna’nın Pergel Metafor’unu (eğretilemesini) hatırlattı.

Nasılda unuttum bu metaforu. Oysa ben Mevlâna’nın eserlerini sindire sindire okuduğumu sanıyordum.

Ben iki ayaklı bir pergel gibiyim
Bir ayağım sapmadan hakikat üzerinde durur
Diğer ayağım her yeri gezer ve dolaşır
Yetmiş iki milletin halini inceler” 

diyen Hz. Mevlâna’nın bu sözü günümüzde bile birçok yazıda kullanılmıştır. Birbirinden çok farklı biçimde de kullanıldığı olmuştur. Ben bunlardan da söz etmeyecek kendimden söz edeceğim.

Kendimi Görme Denemesi” adlı, miadını basılmadan doldurmuş bir eserim var. Hayret bu eserde pergelden hiç söz etmemişim. Oysa pergele ne kadar çok benziyorum.

Şimdi; “Ooo, kendini Mevlâna’ya benzetiyor!”diyenler olur mu? Unuttum, belki de böyle demesinler diye pergel metaforundan söz etmedim. Oysa ne alâka. Zaten her Müslüman pergel gibi olmalı değil mi?

Evet, her Müslüman, hatta her insan pergel gibi olmalı:

Pergelin sabit ayağı, bizim zamanımıza göre dersek sivri ayağı insanın kendi dininde, kültüründe sabit olmalı; seyyar ayağı - bizim zamanımızda bazen kurşun kalem, bazen yazı kalemi ucu takılı, sınıfta kullanılan pergellerde ise tebeşir takılı ayağı- bir çember (daire) yapmak için çevrilmeli.

Hz. Mevlâna, demek ki 360 derece çevirebiliyor ki 72 milleti dairenin içine alıyor. Her insan da böyle olmalı değil mi? Ötekileştirmenin, dışlamanın âlemi ne? Hem “İnsan halife olarak yaratıldı”  deyip durmuyor muyuz? Halifeysek eğer Allah’ın tüm yarattıklarından da sorumlu olmalıyız. Dünyayı, kapasitemiz ölçüsünde imar etmeye, iyileştirmeye çalışmalıyız. Öyle doğayı bozan, dengeleri alt üst edenlere ne demeli?

Uzatmayalım, bu konuda günümüze ışık tutacak, bizlere ipucu verecek çok güzel yazılar var. Bunların her birinde birer paragraflık alıntı bile yapsam büyük bir kitap olur, onun için biz yine pergeli anlatmaya çalışalım:

Biliyorsunuz ki Pergelin iki ayağı var. Ama bazı softaların yalnız sivri ayağı var gibi çünkü bir yere çakılıp kalıyorlar. Böyleleri pergel metaforuyla anlatılamaz, başka neyle anlatılır bilemem.

Bazılarının sabit (sivri) ayağı yok, seyyar ayağı var. Herkesi çize dururlar, karalarlar… Bunları da başka benzetmelerle anlatmalı.

Bazılarının sivri ayağı sabit değil. Camide Müslümanlık zeminine sabitleniyor, cami dışında başka zemine; hatta yurt dışına çıkınca başka başka zeminlere saplanıyor. Bu cümle üzerinde durduğunuzu görüyor gibiyim. Bu tipler çok fazla çünkü.

Hep bazıları bazıları demek olmuyor belki; ama bize isim vermek yakışmaz. Hem isimler gelip geçicidir. Dün çok tipler gördük, bugün de çok tipler, tipsizler gördük, Allah (c.c) ömür verirse kim bilir yarın ne tipler görürüz.

Benzetmeleri çoğaltabilirsiniz. Örneğin seyyar ayağı ele alabilirsiniz. Bu ayağa kalem, tebeşir veya çizimde işe yarayan nesne koyuyorduk değil mi? Şimdilerde bu ayağa ben diyeyim, çamur, siz deyin pislik koyuyorlar.  Af edersiniz; ama maalesef öyle. Koskaca kişiler, ağza alınmayacak lâflar etmiyorlar mı?

“Konuya gel konuya”diyenleri daha fazla yormadan söyleyeyim: Ben de kendimi pergele benzetiyorum:

Pergelin bir ucu, elhamdülillâh İslâmiyet’te sabittir. İnşallah ömrümün sonuna kadar da sabit kalacaktır. Diğer ucu, yani kalem olan ucu becerebildiğim ölçüde sağdan sola soldan sağa çevirerek 360 derecelik bir çember çizmeye çalışıyorum. Yani olaylara, insanlara, tüm yaratıklara oldukça geniş açıdan bakmaya çalışıyorum. Dar açıdan bakanları zaman zaman kınıyor, dolaylı biçimde dar kafalı olmamaları gerektiği konusunda kendilerini uyarıyorum. Bir işe yaramıyor, demek ki kurşun kalemin izleri çabuk kayboluyor. İz bırakmasak da kendi pergelimizi anlatalım.

İslamiyet’te sabitiz dedikten sonra, ayrıca akılcıyız dememize gerek yok sanırım. Çünkü İslâmiyet Vahyin yanında akla da çok büyük önem verir. Kur’n-ı Kerim’de akılla ilgili pek çok ayet vardır.

İslamiyet’te sabitiz dedikten sonra, ayrıca sosyal adaletçiyiz dememize gerek yok sanırım. Çünkü İslâmiyet sosyal adalete oldukça çok yer verir. Hukukun üstünlüğü, adil olma vb. insanı insan yapan kavramlar da köklerini İslamiyet’ten alırlar.

İslamiyet’te sabitiz dedikten sonra, ayrıca devletin laik olması gerektiğini dememize gerek yok sanırım. Orada dur diyebileceklere rağmen İslamiyet’in özünde laikliğe yer verildiğini sanıyorum. Aksini iddia edenler laiklik bahanesiyle Kur’an okutulmadığını, namaz kılanların kınandığını, tesettürün yasaklandığını öne sürebilirler ki bu konularda haklı olabilirler. Ancak bilmelidirler ki laiklik adına laikliğe aykırı işler yapan bazı kadrolar yüzünden devlette laiklik kavramı önemsizleştirilemez. Devletin bir dini olmaz. Devlet, kabul ettiği her dine eşit mesafeli olarak bakar ve ibadet yapmak isteyenlere, olanaklar ölçüsünde yardımcı olur.

İslamiyet’te sabitiz dedikten sonra, ayrıca sosyal demokrasiden yanayız dememize gerek yok sanırım. Bu konuda da itiraz edenler olmadı değil. Bazı softalar İslamiyette demokrasi olmaz dedikten sonra bir sene geçmedi demokrasi sohbetleri vermeye başladı. Demokrasinin bir araç olduğunu söyleyenler de zaman zaman demokrasi nutukları attılar. 

Burada bir uyarı yapalım demokrasiyi yalnız bir sandık olarak görenler var. “Demokrasi sandıktan başka bir şey değildir.” diyen herhangi bir yurttaş olsa pek fazla kınamam; ama demokrasinin ne olup ne olmadığını bilebilecek durumda olan birinden böyle bir söz duyulması art niyet olduğunu hatırlatır.

İslamiyet’te sabitiz dedikten sonra, ayrıca … dememize gerek yok sanırım. Noktalı yerlere İslamiyet’in güzel kavramlarını koyabiliriz.

Bunun üzerine böylece durmamın nedeni devamlı okuyucum olmayanlar, beni yakından tanımayanlara kendimi anlatmak istememdir.

Pergel’in seyyar ayağını pek fazla açamıyorum. Yani çizdiğimiz dairenin çapı küçük.

Dairemizin çapını büyütmek mümkün; ama bu konuda tereddütlerim var. Niçin mi?

Okuyucularım öyle çok fazla değil; ama birbirlerinden çok farklılar. Düşünebiliyor musunuz 15 yaşında olan okuyucum da var 80 yaşında olan okuyucum da. Akademisyen okuyucum da var, ilkokul mezunu okuyucum da. Şu partiden de var, bu partiden de vb. Bitmedi dünyanın birçok ülkesinden de az da okuyucumuz var. (Bakınız ek: 2)

Çok zor bir meslek olan öğretmenlikte gireceğimiz sınıfa göre pergelin ayağını açıyorduk. Bloglarda bu ayarı yapamıyoruz doğrusu.

Dikkat ediniz lütfen. İslâmiye’ten söz ediyorum. Bugün, İslamiyet adına yapılan yanlış uygulamalardan söz etmiyorum.

Özetle, Allah izin ederse  pergelimi biraz daha açmak istiyorum. Tecrübeyle sabittir ki pergeli biraz fazla açınca okuyucu sayısı düşüyor. Ama okuyucu sayısı düşüyor diye… Değil mi?

Kimin dediğini hatırlamıyorum. Bir edebiyatçı-düşünür,  “Yazının girişle sonucunu güzel yazın diğerini nasıl yazarsanız yazın demişti.” Bizse aksini yapmakta birebiriz. 

Ya, zorlamaya da gerek yok. Okullarda kullandığınız pergeli hatırlayın yeter. Hayalen elinize alın pergeli ve çok çeşitli seçenekler düşünüverin.

Düşünmek iyidir.

Sabahattin Gencal, Hamidiye- Çekmeköy_İstanbul
_______________________



Ek: 1
Pergel Nedir ve Ne İşe Yarar?



Daire çizmek için kullanılan araçtır. 
Genel olarak, pergellerin iki kolu vardır. Bu iki kol, açılıp kapanacak şekilde, bir uçlarından birbirlerine bağlanmıştır. 
Kollardan birinin serbest kalan ucunda kalem bağlanacak bir yer bulunur. 
Diğer kolun ucu ise sivriltilmiştir. Sivri uç çemberin çizileceği düzlemde bir noktaya batırıldıktan sonra, kalemli uç, düzlem üzerinde kalmak üzere, sivri uç çevresinde döndürülür. Böylece, daire çizilmiş olur. Sivri ucun batırıldığı nokta dairenin merkezidir. İki kolun açıklığını değiştirerek değişik çaplı daireler çizilebilir.
http://www.nkfu.com/pergel-nedir-ve-ne-ise-yarar/
***********************************
Ek: 2

Sabahattin Gencal

Okuma Odası
İstatistikleri
Toplam Ülke İstatistikleri
SıraÜlkelerÜlke KoduZiyaretci %
  1Türkiyetr251.14981.13 %
  2Rusyaru33.10710.69 %
  3Amerika Birleşik Devletlerius15.6425.05 %
  4Almanyade2.7970.9 %
  5Kanadaca7280.24 %
  6Hollandanl5460.18 %
  7Azerbaycanaz4860.16 %
  8İngilteregb4750.15 %
  9Fransafr4580.15 %
  10İsviçrech3260.11 %
  11Avusturyaat2590.08 %
  12Makedonyamk2470.08 %
  13Belçikabe2180.07 %
  14Bulgaristanbg1810.06 %
  15Anonim Proxya11770.06 %
  16Suudi Arabistansa1610.05 %
  17Yunanistangr1570.05 %
  18Kıbrıscy1310.04 %
  19İtalyait1300.04 %
  20İspanyaes1110.04 %
  21Bosna-Hersekba1030.03 %
  22İrlandaie1010.03 %
  23Avustralyaau1010.03 %
  24Brezilyabr940.03 %
  25İsveçse930.03 %
  26Arnavutlukal860.03 %
  27Satellite access hosta2800.03 %
  28Romanyaro790.03 %
  29Polonyapl780.03 %
  30Danimarkadk780.03 %
  31Kırgızistankg550.02 %
  32Mısıreg550.02 %
  33Sırbistanrs540.02 %
  34European Countryeu520.02 %
  35Gürcistange510.02 %
  36Japonyajp500.02 %
  37Tunustn490.02 %
  38Endonezyaid460.01 %
  39Kazakistankz450.01 %
  40Ukraynaua420.01 %
  41Birleşik arap emirliğiae330.01 %
  42Irakiq330.01 %
  43Hindistanin320.01 %
  44Cezayirdz300.01 %
  45Macaristanhu290.01 %
  46izlandais280.01 %
  47Norveçno270.01 %
  48Asya / Pasifik Bölgesiap270.01 %
  49Fasma260.01 %
  50İsrailil240.01 %
  51Meksikamx230.01 %
  52Çekoslovakyacz210.01 %
  53Pakistanpk200.01 %
  54Ürdünjo180.01 %
  55Katarqa180.01 %
  56Malezyamy160.01 %
  57Arjantinar150 %
  58Hırvatistanhr150 %
  59Özbekistanuz140 %
  60Portekizpt130 %
  61Finlandiyafi130 %
  62Güney korekr100 %
  63Myanmarmm100 %
  64Sudansd90 %
  65Lübnanlb90 %
  66Litvanyalt90 %
  67Beyaz Rusyaby80 %
  68Yemenye80 %
  69Singapursg80 %
  70Moldovamd70 %
  71Slovenyasi70 %
  72Ermenistanam60 %
  73Taylandth60 %
  74Moğolistanmn60 %
  75Filipinph60 %
  76Kenyake60 %
  77Güney Afrikaza60 %
  78Venezuelave50 %
  79Tayvantw50 %
  80Ummanom50 %
  81Maltamt50 %
  82Şilicl50 %
  83Lüksemburglu40 %
  84Nijeryang40 %
  85Perupe40 %
  86Kuveytkw40 %
  87Kolombiyaco40 %
  88PaleesstinianTritorips30 %
  89Yeni Zelandanz30 %
  90Estonyaee30 %
  91Dominik Cumhuriyetido30 %
  92Libyaly30 %
  93Hong Konghk20 %
  94Afganistanaf20 %
  95Kostarikacr20 %
  96Vietnamvn20 %
  97Etyopyaet20 %
  98Kamboçyakh20 %
  99Lihtenştaynli20 %
  100Tanzanyatz20 %
  101Slovakyask20 %
  102Bahrainbh20 %
  103Suriyesy20 %
  104Fijifj10 %
  105Boliviabo10 %
  106Jamaikajm10 %
  107Belizbz10 %
  108Maliml10 %
  109Togotg10 %
  110Malavimw10 %
  111Kameruncm10 %
  112Tajikistantj10 %
  113Senegalsn10 %
  114Bangladeşbd10 %
  115Ivory Coast (Cote DIvoireci10 %
  116Karadağme10 %
  117Sri Lankalk10 %
  118Maldivesmv10 %
  119Letonyalv10 %
  120Çincn10 %
  121İranir10 %
  122Nepalnp10 %
  123Paraguaypy10 % 309576

http://www.onlinewebstats.com/stats/index.php?do=totalcountry&date=2017-7-21&username=sacal&session=428202010158638

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder