8 Mayıs 2017 Pazartesi

Zarfa mı bakacağız mazrufa mı? Yoksa…


 
Baba-oğul Kitap Kapağı Tasarımı konusunda çalışıyorlar
(Ahmet Gencal ve Sabahattin Gencal)

         Allah’a (cc) şükürler olsun ki oğullarımla, gelinlerimle ve torunlarımla sık sık istişare ediyorum. Her birinden bir şeyler öğreniyorum. Baba, dede olduğum kadar arkadaş da olabiliyorum. 
         Bilgisayar ve telefonla ilgili bir sorun yaşadığımda bu konuların uzmanı torunlarımı çağırıyorum. 
         Sağlıkla ilgili konularda, doğa ve hayvancılıkla ilgili konularda büyük oğlum Fuat’la; eğitim konularında ve kitap yazma konularında da sayısız kurs belgesi olan öğretmen   oğlum Ahmet’le konuşuyoruz.
         Pazar günü (07. 05. 2017) ziyaretime gelen Ahmet’le kitap kapağı tasarımıyla ilgili olarak konuştuk. Kitabımın içeriğiyle ilgili ipuçlarını ortaya koydum, ayrıca kişisel düşüncelerimi de belirttim. 
          Konuşma sırasında tasarımla ilgili bilgiler verdi bana. Bu bilgilerden hareketle aşağıdaki yazıyı yazdım. 
          Okuyucularımdan tasarımla ilgilenenler var mı bilmem. Ama tasarımcılığın öyle kolay bir şey olmadığını anlamak isteyenler aşağıdaki yazımı okuyabilirler.

         Kitap Kapağı Tasarımı

        Bir kitabın kalbi, kapağıdır.” diyebiliriz. Nasıl ki doktorunuz kalbinizi dinlerken, kalbinizin sağlığına veya rahatsızlığına dair ipuçları toplarsa okuyucular da kapağı, birkaç saniyede bile olsa gözleyerek kitap hakkında ipuçları toplayabilir. Onun içindir ki içerikle bağlantılı tasarımlar etkili olabilir. Yalnız ipuçları öyle olmalıdır ki okuyucunun hayal etmesi sınırlanmasın.

         En önemli konu da kitap kapağı herkesin ilgisini çekmeli ve merak ettirmeli. Hatta rafta bile kitap fark edilebilmeli.

İçerikle ilgili cezbedici ipuçları için uygun görseller kullanılmalı.

         Kitabın içeriğiyle olduğu kadar yazarıyla ilgili görseller de kullanılmalı.
Yazarla düşünsel olduğu kadar duygusal bağlantı da kurdurmalı. Aklı meşgul etmeli, bir takım sorular sordurmalı.

         Renk unsuru da önemli. Yine doktor benzetmesini kullanarak belirtelim: Nasıl ki doktor renginize bakarak ipuçları toplarsa okuyucu da renk muayenesi yapabilir: Örneğin . Sıcak renkler, izleyeni uyarır ve neşelendirir. Soğuk renkler ise yatıştırıcı ve dinlendiricidir. Soğuk renkler fazlaca kullanıldığında kasvetli, hatta moral bozucu bir etki yaratabilir. Aynı şekilde, sıcak renkler de insanı şiddete götürebilir. Sıcak renkler sayfadan çıkıyormuş izlenimi verir ve önde görünürler. En önde görünen renk ise sarıdır. Soğuk renkler ise uzaktaymış izlenimi yaratırlar…

         Kitap kapağında görsel unsurlar ve renk uyumunun önemi kadar yazı karakterinin ve çizgilerinin de önemi vardır.

         Yukarıda söylediklerimiz ön kapak için de arka kapak için de hatta kitabın sırtı için de geçerlidir. Yine doktorunuzu hatırlayınız. Doktor nasıl ki hem göğsünüzü hem sırtınızı dinlerse okuyucu da her yanı gözler.

         Benzetmeleri ileri götürmemek gerekir; ama mademki başladık tamamlayalım: Doktorunuz  sizi öksürtmez mi? Aaa! dedirtmez mi? Arka kapaktaki yazıları da buna benzetemez miyiz? Yani bu yazı kitap hakkında teşhisimizi kolaylaştırır.

         Özetle kitap kapağı tasarımın işlevsel ve estetik nitelikleri öyle olmalıdır ki kitap kendi kendisini sattırabilsin. Okuyucuya al beni desin.
        
         Eskiden böylesine tasarım derdi pek fazla yoktu. Demek ki günümüzde okuyucu da yazar da değişti.
         Mademki eskiden söz ettik bir ilave daha yapayım: Bizden daha önceki kuşaklar “Zarfa değil mazrufa bak.”derlerdi. (Mazruf zarfın içine konulan metin, içerik, öz demektir.)
         Kişinin dış görünüşünden ziyade içinde, düşüncelerinde, duygularında neler beslediğinin önemini vurgulayan bu sözle dış güzelliğin iç güzelliğe göre bir hiç olduğu anlatılır. Ama şimdi öyle mi?
         İnsanlar giyime, haddinden çok önem veriyorlar. Bundan hareketle ambalajlara da önem veriyorlar. Kitap kapaklarını da kitabın ambalajına benzetiyorlar. Bazıları “Kapak kitabın ceketidir.” diyor.
         Benim gibi yaşlı birisinin kitabının kapağına yazlık spor bir ceket giydirilmez değil mi? …
         Bu tasarım işini bayağı ileri götürdüler. Bu dalla özel olarak ilgilenmeyenler için iş zorlaştı. İnsanın az da olsa morali bozulmuyor değil. Ben sadelikten yana biriyim. Kitabı koruyan bir kapak olsun, kitap ismi, yazar ismi… tamam. Ama dedik ya devir değişti.
         Çağa uyacağız, tasarım da yapacağız amma okuyucuyu yanıltmamak şartıyla.
        
         Bir alıntı ve bir notla ile bitirelim yazımızı:

“Yazar uzun zamanlar ve fedakârlıklar harcayarak beslediği, sevdiği ve sevgiyle büyüttüğü kitabı ne kadar sağlıklı olursa olsun, eğer tasarımcısı uzman bir doktor gibi doğacak olan kitap için gerekli olan tüm tasarım önlemlerini, oluşacak komplikasyonlara (karmaşık ve sorunlu durumlara) karşın çözümlerini üretmezse çocuk sakat doğar. Bu nedenle kitap tasarımı, diğer grafik ürünleri gibi tasarım heyecanıyla değil, bilgi birikim ve deneyimler sonucu kazanılan sağlıklı verilerle yapılmalıdır.” (https://core.ac.uk/download/pdf/35314167.pdf )
Çocuklarımın sakat doğmaması için kitap kapağı tasarımlarımı oğlum Ahmet Gencal yapacaktır. Bilgisayar destekli reklam ve tasarım kursunda başarılarını sergileyen Ahmet Gencal’a güveniyorum.

Sabahattin Gencal,
Hamidiye-Çekmeköy-İstanbul, 08. 05. 2017



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder