2 Temmuz 2012 Pazartesi

Sabahattin Eyüboğlu'dan


Yunus Emre'ye Selam
Selam olsun, Anadolu'nun orta yerinden, Türkiye halkının bağrından dünyaya seslenmiş olan Yunus Emre'ye;
Halkı seven, halkın sevgilisi olmuş Yunus Emre'ye;
Halkın ağzından konuşmuş ve halkı kendi ağzından konuşturmuş Yunus Emre'ye;
Türkçe, insanca ve Yunus'ça olmanın sırrını, yani gerçek şiirin sırrını bulmuş Yunus Emre'ye;
Yüreğini, düşüncesini, ezenlere karşı, ezilenlerden yana koymuşYunus Emre'ye;
Sevgiyi, insanlığı yücelten, tanrılaştıran, tanrıyı alçak gönüllere, insanlığa, sevgiye indiren Yunus Emre'ye;
İnsanları birliğe, dirliğe, doğruluğa, barışa çağıran, yaşamayı seven, ama ölümden korkmayan Yunus Emre'ye;
Şairler şairi, insanlar insanı, garipler garibi, dostlar dostu, Türkmen Kocası Yunus Emre'ye 1971 yılı Türkiye'sinden selam olsun!
Sabahattin EYÜBOĞLU

Yunus Emre [1]

            Sabahattin Eyuboğlu, (367sayfalık) Yunus Emre adlı eserini, başlıca dört bölüm olarak düzenlemiştir:  Yunus Emre’nin tanıtılması (74 sayfa), Yunus Emre’nin şiirleri (271 sayfa), Sözlük (8 sayfa), Yunus Emre’nin hayatını kuşatan çağın olayları (5 sayfa)

            Sondan başlayarak yazalım:
1.      Yunus Emre’nin hayatını kuşatan 13. ve 14. yy. olaylarını az çok bilirsek Yunus Emreyi daha iyi değerlendirebiliriz.
Yunus Emre sadece kendi çağına değil gelecek çağlara da seslenmiştir. Güncel ve yerel olaylara takılıp kalmamış evrenselleşmiştir. Eyüboğlu’nun deyişiyle kendini, çevresini, dinini aşmasını, küçük kaygılardan kurtulup büyük kaygılara yönelmesini bilmiştir.
             2.  Bir esere sözlük, eserdeki yabancı kelimeleri açıklamak için konur. Yunus Emre yabancı kelime fazla kullanmamıştır. Ancak Onun döneminde kullanılan Türkçe kelimelerin bazıları bugün kullanılmıyor. Bir de tasavvufi anlamlar yüklü kelimeler var. Bunun için sözlük yararlı olmuştur.

                  Yunus’un eser veren çağdaşları Yunus gibi Türkçe kullanmamıştır. Eyüboğlu, Yunus’un  Türkçenin sırrını bulduğunu yazıyor.
                 Türkçenin sırrı nedir? Yabancı uzmanların bile  belirttiği gibi Türkçe işlenmeye, gelişmeye          müsait olan evrensel bir dildir. Türkçe bilim  ve sanat dili olmaya da elverişlidir.
                 Yunus Emre tasavvuf düşüncesini de Türkçe işlemiş ve halkımıza, insanlığa       ulaştırmıştır.

            3.  Yunus Emre'nin şiirleri bölümünde değişik yazılı ve sözlü kaynaklardan seçilmiş şiirler yer almaktadır. Bunlardan birçoğu Yunus Emre’nin ağzından çıktığı biçimde kalmamış  olabileceği gibi, Yunus emre takma adını alan başkalarının da olabilir. Ama hepsi Yunus  Emre’nin kişiliğine uygundur.

4. Eyuboğlu, Yunus Emre adlı kitabının (74 sayfalık) ilk bölümünde Yunus’un kimliği, Tabduk menkıbesi, Molla Kasım menkıbesi, yanında Onun aşk, dostluk, ölüm, doğa, insanlık, dervişlik … vb. kavramlar hakkında duygu ve düşüncelerini, yine onun şiirlerinden örnekler vererek açıklar.

            Bölüm Yunus Ermeye selam başlığı ile başlar. (Yazarın bu adı taşıyan başka bir kitabı da var.           Burada özetlenen düşünce ve duygular öyle  birkaç kitapta anlatılamaz.)

Yunus Emreye nasıl selam gönderebiliriz?

“Biz dünyadan gider olduk
 Kalanlara selam olsun.”
diye seslenen Yunus Emre’nin selamını almak, onu rahmetle anmak, onun düşüncelerini öğrenmek, bu duygu ve düşünceleri bir yaşam tarzı haline getirmekle olur. Kısaca Yunus olmak, insan olmakla olur.

Yunus’un selamını almış olan Eyuboğlu Yunus’u herkesin anlayabileceği biçimde özetlemiştir. Fransız şairi Villondan, Hz. Mevlana’dan örnekler vererek de özetlemiştir.

Bir insanın anlatılması zor. Özetlenmesi çok zor. Bu zorluğun üstesinden gelen Eyüboğlu’nun kitabından alıntılarla bir fikir vermeye çalışacağız:

- “Bu dünyadan gider olduk
kalanlara selam olsun.”

Yunus Emre'enin yalnız bu insanlık şiiri, Homeros’un deyimiyle bu kanatlı söz tek başına Yunus Emre’nin bir olgun kişi olduğunu, özlü sözü bulunduğunu, düşüncenin ve sanatın yüce katlarına ulaştığını anlatmaya yeter.

-Yunus Emre bugün ümmet malı değil millet malıdır.

-Yunus Emre eseri ve mezarı gibi hayatını da halkın  gönlüne bırakıp gitmiştir.

-Yunus Hak için halktan, halk için Haktan yana olmuştur.

-Yunus kaderine kafa tutan, kahırları yenen, zehirleri bala çeviren insandır.

-Dinini, tanrısını sordunuz mu, Yunus aşk der ve dost der. Size başka bir şey söylemez.

-Dünyayı bütün insanlarla birlikte benimser Yunus.

-Yunus Emre'enin  dost kavramında yalnız tasavvufun mutlak güzelliğini, soyut sevgilisini değil halkın bütün özlemlerini billur gibi okuruz.

- Dosta yaşarken kavuşmak ister Yunus, öldükten sonra değil.

- İnsanın içinde insanı, teninin içindeki canı bularak, sözün özüne giderek kurtuluyor ölüm korkusundan ve ağıtları sevinç türkülerine dönüşüyor.

-Yunus Emre’nin dervişliği şairliğinden ayrılmaz. Şiirleri inancının, dünya görüşünün, yaşama üslubunun dile gelmesidir.

-Yunusta söz de insanlığın emrindedir. Sözünü bilme kendini bilmenin sonucu ve değerlendirilmesidir.

-Yunus Emre'nin ana ilkesi kendini bilmek ve yenmek diye özetlenebilir.

         Sabahattin Gencal, Başiskele-Kocaeli
---------------
[1] Sabahattin Eyüboğlu, Yunus Emre,Cem Yayınevi, İstanbul, 1971

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder