5 Temmuz 2012 Perşembe

Marifetname'yi karşılaştırmalı olarak okumalıyız

Yazılı ve görsel medyada programlarda ve reklamlarda şifalı bitkilere, ilaçlara daha çok yer verildiğini görmekteyiz. Kitapçı vitrinlerinde de şifalı bitkilerle ilgili yayınlar artmıştır. Bu yayınların çoğunda kaynaklar arasında  Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin Marifetname’si  yer almaktadır. Yıllar önce  başkaları gibi, anlayamadığım  için rafa kaldırdığım Marifetname’yi  yeniden değerlendirme zamanı geldi. Umarım doktorlarımız ve konunun uzmanları  incelemelerini okuyucularla paylaşır. Biz konunun uzmanı olmadığımız için Marifetname'deki   Şifalı yiyeceklerle ilgili bölümleri aynen yazıyoruz. (Bakınız: Marifetnamede Şifalı Gıdalar) Okuyuculara  doktora danışmadan  bir uygulama yapmamalarını da tavsiye ediyoruz.

Yazılı ve görsel medyada ve  kitapçılarda şifalı bitkilere olduğu kadar burçlara da yer verildiğini görmekteyiz. Bu konunun da cahiliyiz. İnsanın cahilliğini kabul etmesi iyi; ama bazen  bilmiş gibi “öyle saçmalıklar olur mu?” dediğimiz de oluyor. Marifetname’yi tekrar incelediğimde de fazla bir şey anlamadım; ama yıldızların, burçların iklime tesir ettiklerini öğrendim. İklimin de insana etki ettiğini az çok biliyoruz. Kendi kendime “Burada dolaylı da olsa bir etkileme oluyor.”dedim. (Bakınız)

Yıldızname, burçlar falan filan olarak geçiştirilen bu konular aslında çok önemli konulardır.Astronomi alanında döneminin en önemli bilgini olan Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin ;

  • "Tillo’yu merkez kabul ederek hazırladığı enlem ve boylamları gösteren dünya küresi döneminin önemli astronomi çalışmaları arasında yer alır."(Bakınız).
  • Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri Marifetname adlı ünlü eserinde  Güneş merkezli sistemi savunmuştur. Bu da ayrıca dikkat çekicidir. (Bakınız: Güneş Merkezli sistem ve Osmanlılar )
  • Dünyanın yuvarlaklığı konusundaki şaşırtıcı meseleler de ilgi çekicidir.(Bakınız)
Bu konuları hep yuvarlak laflarla ve kısa cümlelerle geçiştiriyorum. Eğer okullarda  astronomi ve astroloji okumuş olsaydık böyle yazmazdık herhalde. Ortaöğretimde astronomi ve astroloji niye okutulmadığını hala anlamış değilim.

400 kaynaktan derlenen Marifetname’nin medreselerde ders kitabı olarak okutulduğunu öğrenince  hayretim daha da arttı. Osmanlı İmparatorluğunda, üstelik gerileme devrinde medreselerde böyle eserler okutuluyor olması  elbette düşündürücüdür.(Şükran Fazlıoğlu'nun Talim ile İrşad Arasında başlıklı yazısına bakınız)
Marifetname’de yer alan konulardan bazıları da ahlak, eğitim ve görgü gibi pratik uygulamalarla ilgilidir. Örneğin  çocuk yetiştirilmesi, eşlerin birbirlerine karşı görevleri, büyüklere karşı görevlerimiz…vb. konuları Maarifname’de okumaktayız. (Bakınız: En güzel eğitim metodu,   Muhammed İslamoğlu: Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Terbiyeye Dair Mülâhazaları , Halkla ilişkiler,    Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın irşat metodu (Prof. Dr. Cemal Ağırman),   Erkekler eşlerine nasıl davranmalı? Arkadaş Seçimi). Marifetnamede bin sayfadan fazla adab (görgü)bölümü bulunmaktadır. Bu bölüm araştırmacıların verimli kaynağı olmuştur.(Bakınız Altın Öğütler) Kuran-ı Kerime, hadislere ve geleneğe uygun bu görüşler ve bu öğütler  bugün de geçerliliğini korumaktadırlar.
Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin çocuklarına, eşlerine mektupları da dersler çıkartılacak önemdedirler.(Bakınız: Oğluna öğüdü , kızına öğüdü)
Medyada kadınlara, çocuklara uygulanan şiddet haberlerini okuyunca dayağa ve şiddete karşı olan Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri daha çok büyüyor gözümüzde.

Halkımızın gözünde  her zaman büyüktü Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri. Kuran-ı Kerimden sonra en çok Marifetname’nin okunması  halkımızın ilgi ve sevgisinin göstergesidir. Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleriyle ilgili hikayelerin, rivayetlerin, rüyaların (Bakınız: Kırık TestiHediye mi?  Kıssa 1 , Rüya 1Rüya 2,  ) yaygın olarak anlatılması  da bu göstergelerden biridir. Ben bu rivayetleri de gereği gibi değerlendirememişim. Açık deyişle bir tasavvufçu gibi değerlendirme yapamıyoruz.

Anlayamadığımız konuları sıralıyoruz. Bir konuyu anlamak için önce anlayamadığımızı tespit mi etmek gerek. Şifalı bitkilerdi, burçlardı, eğitimdi, ahlaktı, rivayetlerdi…Gün geçtikçe, medyada işlendikçe az çok anlaşılmaktadırlar. Ama bazı konuları anlamamız için daha kaç fırın ekmek yememiz gerekli bilmiyorum. Örneğin Marifetname’de evrim konusu. Bu konuda bir çok tartışma var. Biz sadece bir derleme yaptık. Sadece kaynaklar verdik. (Bakınız.Marifetnamede Evrim )

Şöyle bir düşünecek olursak, yukarıda sıraladığımız konuların medyamızda sık sık yer aldığını görürüz. Açık deyişle Maarifnamede yer alan konular, Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri'nin üzerinde durduğu konular bugün bile güncelliklerini koruyorlar. Çağları aşmanın bir sırrı da böyle güncel kalabilmek olsa gerek. 

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri'nin Marifetnamesine ve bulabildiğimiz yazılarına şöyle bir göz atıp geçmek zorunda kaldık.Gönül isterdi ki her bir yazıyı ayrı ayrı inceleyebilelim, karşılaştırmalı olarak değerlendirebilelim.
İnanıyorum ki bizim yapamadığımızı okuyucu yapacaktır. Yine inanıyor ve umuyorum ki Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleriyle ilgili çalışmalar yararlı olacaktır.

Sabahattin Gencal, Başiskele- Kocaeli, 19. 06. 2012

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder