6 Temmuz 2012 Cuma

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin Portresi


Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri
18 Mayıs 1703  Hasankale (Pasinler)- 22 Haziran 1780 Tillo ( Aydınlar)
Ressam: Halil Dikmen 1944

Bir kişinin (varsa) eserlerine, yaptıklarına bakarak portresi çıkartılabilir mi?
Biz, Erzurumlu İbrahim hakkı Hazretlerinin eserlerinden alıntılar yaparak okuyuculardan  portre çizmelerini  istedik. Tabii, Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin ruhsal portresinin, açık deyişle duygu ve düşüncelerinin, görüş ve eğilimlerinin; mizacının, inancının, kültür ve bilgi birikiminin, insan ilişkilerinin…vb. durumlarının ortaya konacağı bir metin çıkartılmasını düşünmüştük. Bu düşüncemizi gerçekleştirmenin öyle kolay olmayacağını da belirtmiştik. Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin, eserlerine bakarak fiziki portresinin çizimini hiç düşünmemiş, hayal bile etmemiştik. Meğer, bizim hayal bile edemediklerimizi gerçekleştirmişler de haberimiz yokmuş.
Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin torunlarından Dr. H.Fehmi İbrahimhakkıoğlu’nun yazısı bizi bu konuda aydınlatıyor:
İbrahim Hakkı’nın yaşadığı dönemde yapılmış herhangi bir resmi veya minyatürü olmaması, daha sonraları onu ifade edebilecek bir portresinin yapılmasını zorlaştırmıştır. İbrahim Hakkı’yı ve Marifetname’yi çok iyi bilen Cevat Dursunoğlu 1943 yılında, onun kişiliğini ve hayat görüşünü ifade edebilen bir portresinin yapılmasına karar vermiştir. Ancak bu resmi İbrahim Hakkı’yı anlayabilen ve onun manevi yönünü de tanıyabilen bir ressam yapabilirdi. Cevad Dursunoğlu bu ressamın aynı zamanda bir neyzen de olan Halil Dikmen olduğuna karar vermiştir.
Halil Dikmen bu teklifi kabul ederek, hem Marifetname’yi okuyup, hem de İbrahim Hakkı’nın soyundan gelen kişilerle görüşerek, Tillo ve Erzurum’da onun izini sürmüş, tablo için gerekli birikimi sağlamıştır. 1944 yılının Mayıs ayında tabloyu tamamlamış, Halkevlerinin yurt çapında açtığı sergilerde gösterime sunulmuş ve sergilendikten sonra, İbrahim Hakkı’yı en güzel ve aslına uygun ifade eden bu tablo Beşiktaş Resim ve Heykel Müzesi koleksiyonuna katılmıştır.” (Yazının tamamı)

Bu yazıyı okumamız iyi oldu. Bir kişinin eserlerine bakarak fiziki portresi yapılabiliyorsa ruhsal portresi de yapılabilir. Onun için Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin eserlerinden alıntılara daha çok yer vereceğiz. Bunun yanında bazı uzman kişilerin açıklama ve değerlendirmelerine de yer vereceğiz.  Örnek olarak birkaç beyite yer verelim:

Hudâ Rabb'im Nebim hakka Muhammeddir Rasûlullah
Hem İslam dînidir dînim kitâbımdır Kelâmullah
 
(Hudâ Rabb'imdir, Peygamberin Muhammed Rasûlullahtır.
Dînim, İslam dînidir. Kitabım Allah'ın kelâmıdır.)
*
Akâid içre Ehli Sünnet oldu mezhebim cem'â
Amelde bu Hanîfe mezhebidir mezhebim vallah
 
(İtikadlar içerisinde gittiğim yol, Ehli Sünnet velCemaat mezhebidir. Doğrusu o haktır.
Amelde ise Ebû Hanîfe rahimehullah'ın görüşleri mezhebimdir. Buna Allah'a andederim.)
*
Dahî zürriyetiyim Hazreti Âdem Nebî'nin hem
Halîlin milletiyim dahi kıblem Ka'be Beytullah
 
(Aynı zamanda Hazreti Âdem aleyhisselam'ın neslindenim.
Ve İbrahim aleyhisselam'ın milletindenim. İbadetlerde yöneleceğim yer, Ka'be Beytullahtır)
* 

Alîm Ol'dur ki erişmez ilmine kimsenin aklı
İhâta eylemişdir cümle bu eşyayı İlmullah
 
Alîm O'dur ki ilmine kimsenin aklı erişmez.
Allah Teâlâ'nın İlmi her şeyi kuşatmıştır.
( Alîm, " bilici " demektir ki sıfatı, İlimdir. Böylece )
*
Mürid Ol'dur Dileyicidir ve her şey üzre kâdirdir.
Ne kim diler olur peydâ alâ vefki Murâdıllah
 
(Müriddir= Dileyicidir. Ve herşey üzere kâdirdir.
Artık kendisi neyi dilerse, O'nun muradına muvafık olarak peyda olur. )
*
Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri’nin, birkaçını yukarıda verdiğimiz  Allah-u Teala ile ilgili beyitlerinin tamamını okumak için tıklayınız.
*

"İbrahim Hakkı Hazretleri’nin mensup olduğu tarikat ile ilgili farklı bilgiler mevcuttur. İslam Ansiklopedisi’nde onun Nakşibendi olduğu belirtilir; fakat bazı yazarlar onun Kadiri olduğunu söylerler. Bursalı Mehmed Tahir, düşünürümüzün Tezkiretü’l-Ahzab adlı risalesine dayanarak onun Üveysi olabileceğini söyler. Üveysilik’in diğer tarikatların hususiyetlerini de bünyesinde barındırdığı için bu tesbit mantıklı görünmektedir. " (Bakınız)
Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin hocası ve şeyhi olan İsmail Fakirullah Hz.’nin tarikatı da n “Uveysiyye” tarikatındandır. Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri Marifetnamede Nakşibenti tarikatının usulunü uzun uzun anlatmıştır. Kimi yazarlar Erzurumlu İbrahim hakkı Hazretlerinin tarikatçı olmadığını yazmışlardır.
Bu tarikar konusu da nerden açıldı? yukarıda yazılan beyitlerin birinde  

Akâid içre Ehli Sünnet oldu mezhebim cem'â
Amelde bu Hanîfe mezhebidir mezhebim vallah

diyor ya biz de, sözde tamamlayıcı olarak tarikatını da belirtmiş olduk.
Bu konulara girmemiz tamamen sözün akışına göre oldu; ama iyi oldu. Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretlerinin eserlerini değerlendirirken Onun Hanefi mezhebinden olduğunu da hesaba katarak değerlendiririz.

Sabahattin Gencal, Başiskele-Kocaeli, 31. 05. 2012

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder